Frá og með janúar 2020 gengu í gildi ný Umferðarlög. Í þeim fólst meðal annars sú breyting að leyfilegt vínandamagn í blóði ökumanna var lækkað úr 0,5 prómillum í 0,2 prómill. Í breytingunni felst sú afdráttarlausa stefna íslenskra stjórnvalda að áfengi og akstur vélknúinna ökutækja fari ekki saman. Margir sérfræðingar eru á þeirri skoðun að betra sé að hafa mörkin nálægt núlli. Þá er þetta alveg skýrt – það er ekkert svigrúm fyrir ágiskanir og áhættu.

Það liggur fyrir að ölvun skerðir hæfni okkar til þess að stjórna ökutæki svo öruggt sé. Um það er ekki deilt. Rannsóknir sýna að strax og vínandamagn í blóði er komið í 0,2 prómill fer hæfnin að skerðast og hver sá sem hyggst stjórna ökutæki skapar hættu fyrir sjálfan sig og aðra í umferðinni. Prómill í þessu samhengi er mælikvarði á magn vínanda í blóði fólks.

Rannsóknir á ökuhæfni þeirra sem hafa neytt áfengis sýna flestar fram á að 0,5‰ áfengis í blóði hafi veruleg áhrif á aksturshæfni ökumanna og auki líkur á slysum. Þegar ökumaður er undir áhrifum áfengis stórskerðist viðbragðsgeta hans. Ökumaður, sem er með 0,5‰ áfengismagn í blóði, er almennt 150 sinnum líklegri til að láta lífið í umferðarslysi en ef hann væri allsgáður og um 30 sinnum líklegri til að verða fyrir alvarlegu líkamstjóni. Skiptar skoðanir eru um áhrif minni háttar áfengismagns í blóði, þ.e. þegar áfengismagn í blóði er undir 0,5‰. Erlendar rannsóknir hafa sýnt fram á að marktækur munur er á hæfni þeirra ökumanna sem hafa 0,2‰ áfengismagn í blóði og þeirra sem ekki hafa neytt áfengis. Þeir sem neytt höfðu áfengis, þótt í litlum mæli væri, gerðu fleiri mistök við prófanir. Fyrir hver 0,2‰ sem áfengi eykst í blóði ökumanns tvöfaldast slysahættan. Rannsóknir hafa sýnt fram á að mjög lítið magn áfengis í blóði truflar samhæfðar sjálfvirkar hreyfingar líkamans og dregur úr almennri aksturshæfni til muna.

Í skýrslu frá 2006, sem gefin er út á vegum Evrópusambandsins og fjallar um áfengisneyslu í Evrópu (Alcohol in Europe), kemur fram að rannsóknir sýni séu ökumenn með 0,2–0,4 prómill í blóði aukist slysahætta þrefalt.

Við undirbúning og gerð frumvarps til nýrra umferðarlaga, sem lagt var fram á 138. löggjafarþingi, leitaði nefnd samgönguráðherra álits þeirra Jakobs Kristinssonar dósents og Kristínar Magnúsdóttur, deildarstjóra hjá rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands, um hver yrðu áhrif þess að lækka leyfilegt hámark áfengis í blóði ökumanns úr 0,5‰ í 0,2‰ og óskaði eftir að teknar yrðu í því efni saman fyrirliggjandi rannsóknir fræðimanna. Skýrsla þeirra Jakobs og Kristínar er dagsett 25. mars 2009. Helstu niðurstöður þeirra eru eftirfarandi:

1. Etanól skerðir hæfni manna til þess að leysa af hendi flókin verkefni á borð við það að aka bifreið, jafnvel þótt styrkur þess í blóði sé lægri en 0,5‰. Áhrif þess eru þó lítil og minnka með lækkandi styrk.
2. Fremur líklegt er að lækkun vanhæfismarkanna í Svíþjóð úr 0,5‰ í 0,2‰ hafi leitt til aukins umferðaröryggis. Erfitt er samt að meta hve mikil [áhrifin] urðu.
3. Skýrsluhöfundar koma ekki auga á nein tæknileg eða mælingarfræðileg vandamál samfara því að lækka vanhæfismörkin í 0,2‰.
4. Ef vanhæfismörkin verða lækkuð í 0,2‰ hér á landi verður að gera hliðarráðstafanir, sem lúta að akstri undir áhrifum lyfja. Í því sambandi mætti hugsanlega nota sænsku umferðarlögin sem fyrirmynd.