Heilinn er mjög viðkvæmur og jafnvel lítið magn alkóhóls hefur áhrif á heilafrumur og truflar starfsemi hans. Heilinn stýrir athöfnum okkar. Strax og áfengi berst til heilans veikist stjórnkerfi hans meira eða minna. Alkóhól verkar slævandi á taugakerfið og hægir á og truflar starfsemi heilans. Ekki eru þó allir hlutar heilans jafnnæmir fyrir áhrifum þess. Fyrst minnkar dómgreind, síðan skerðist virkni tal- og sjónstöðva og loks skerðist hreyfifærni. Litlir alkóhólskammtar duga til að slæva þann heilahluta sem stjórnar hömlum og hæfileikinn til að gagnrýna og hafa stjórn á sjálfum sér nýtist verr. Þessi eiginleiki gerir það að verkum að sumir álíta alkóhól vera örvandi efni. Eftir því sem meira er innbyrt af áfengi slævast fleiri heilastöðvar og þar á meðal þær sem stjórna grundvallar líkamsstarfsemi. Eftir neyslu mjög stórra skammta verður öndunarstöðin fyrir áhrifum og hætta er á öndunarstöðvun og þar með dauða.

Hætt er við að sá sem er undir áhrifum áfengis meti ranglega ástand sitt og hæfni til að aka bíl. Hin skerta dómgreind getur valdið því að hann telji sig minna ölvaðan en hann er í reynd og því til viðbótar ofmeti hann hæfni sína og getu til að aka.

Enn fremur er hætta á að ölvaður ökumaður meti ranglega aðstæður og hætti því frekar bíl sínum og jafnvel lífi en hann gerði annars.

Þegar þetta þrennt fer saman hjá ölvuðum ökumanni, þ.e. rangt mat á ástandi sínu, rangt mat á færni sinni og rangt mat á aðstæðum, er hætta á slysi gífurleg.

Heilinn er mjög flókið fyrirbrigði. Við hugsum oft ýmsar hugsanir en heilinn veit að sumar þeirra eru ekki skynsamlegar eða jafnvel hættulegar. Þegar við erum edrú er þessi stoppari ágætlega virkur hjá flestum. Þegar við erum undir áhrifum áfengis þá virkar þetta örðuvísi og stopparinn fer í pásu og það sem áður þótti ekki skynsamlegt að prófa verður allt í einu ekkert mál að prófa. Þetta á t.d. við um árásagjarna hegðun, s.s. slagsmál o.fl. og líka um akstur undir áhrifum áfengis. Þá hugsar ökumaðurinn ekki lengur skýrt og man síður hvað er eðlilegt í umferðinni og lætur frekar stundargamanið stjórna.

Við þurfum að hafa í huga að dómgreindina byggjum við upp á löngum tíma. Dómgreindin þroskast eftir því sem við fáum meiri reynslu og þroska. Við getum lært hana og þjálfað. Þegar ungur ökumaður byrjar að keyra er margt sem hefur áhrif á hvernig hann ekur og hvernig hann metur ábyrgð sína. Þar má meðal annars nefna fyrirmyndirnar sem hann hefur og það sem hann sér í kring um sig, akstur foreldra og vinanna. Aðrir mikilvægir þættir eru meðal annars:

• Umræða í vinahópnum og félaganna þar sem allir sameinast um að það sé ekki ásættanlegt að aka drukkin/n.
• Foreldrar sem ræða þessi mál við börnin sín.
• Þjóðfélagsleg umræða og auglýsingar um hættuna.
• Vitneskjan um afleiðingarnar, krakkar sem lent hafa í að valda slysi.
• Fræðsla um það hvernig áfengi virkar á heilastarfsemina okkar.

Rannsóknir sýna að þeir sem eru með lágt sjálfsmat eru oft óöruggir í samskiptum við aðra. Álit annarra vegur þá stundum þyngra en þeirra eigið. Þeir leita í meira mæli eftir viðurkenningu og virðingu en þeir sem eru með hátt sjálfsmat. Þeir sem eru með lágt sjálfsmat láta frekar undan hópþrýstingi og gera jafnvel það sem þeir hafa ekki áhuga á. – Gera jafnvel það sem þeim finnst bókstaflega rangt. – Treysta sér ekki til að fara eigin leiðir af ótta við að vera ekki viðurkenndir eða vera hafnað.

Við þurfum líka að hafa í huga að sumir sem virka sjálfsöruggir og eru áberandi hafa ekki endilega sterka sjálfsmynd. – Það getur jafnvel verið leið til þess að fela vanmat og óöryggi að þykjast vera sjálfsöruggur. Mikilvægast er að hver og einn sé sem mest hann sjálfur og standi við gildismat sitt og láti eigin dómgreind stjórna því sem hann/hún gerir. Þannig líður manni líka betur þegar til lengri tíma er litið þótt það kunni að vera freistandi að láta undan í því skyni að þóknast öðrum.